Hüküm kelimesi, Türkçede hem günlük dilde hem de akademik metinlerde sıkça karşılaşılan bir terimdir. Kökeni Arapçaya dayanan bu kelime, zaman içinde farklı alanlarda çeşitli anlamlar kazanmıştır. Bu yazıda, “hüküm” kelimesinin sözlük anlamını, tarihsel gelişimini ve günümüzdeki kullanımını detaylı bir şekilde inceleyeceğiz.
[](https://sozluk.gov.tr/?utm_source=chatgpt.com)
Hüküm kelimesinin Türk Dil Kurumu (TDK) Güncel Türkçe Sözlük’teki anlamı şu şekildedir:
– Bir şeyin şöyle veya böyle olduğu hakkında verilen karar, yargı.
– Egemenlik, hâkimiyet.
– Değer, aynı veya benzer nitelik.
– Önem, geçerlilik.
– Etki, hız, şiddet.
– Mahkemenin yargılama sonucu verdiği karar.
Bu anlamlar, kelimenin farklı bağlamlarda nasıl kullanıldığını göstermektedir.
Hüküm kelimesinin kökeni Arapçadır ve “ḥukm” (حكم) kelimesinden türetilmiştir. Arapçadaki “ḥakama” fiili, “yargıladı, hükmetti, egemenlik kullandı” anlamlarına gelir. Türkçeye, özellikle Osmanlı döneminde Arapçadan geçmiş olan bu kelime, zamanla Türkçede de benzer anlamlarla kullanılmaya başlanmıştır.
Tarihsel olarak, “hüküm” kelimesi ilk kez 1300 yılından önce yazılmış olan Atebetü’l-Hakayık adlı eserde yer almıştır. Bu, kelimenin Türkçede yazılı olarak kullanıldığı bilinen en eski kaynaktır. Ancak, günlük dilde daha önce de kullanılmış olması muhtemeldir. [1]
Günümüzde “hüküm” kelimesi, çeşitli alanlarda farklı anlamlarla kullanılmaktadır:
– Hukuk: Mahkemelerin verdiği kararları ifade eder.
– Edebiyat: Bir yargı veya değerlendirme anlamında kullanılır.
– Dinî Literatür: İslâm fıkhında, Allah’ın emirleri veya yasakları anlamında yer alır. [2]
Bu çok yönlü kullanım, “hüküm” kelimesinin dilimizdeki zenginliğini ve derinliğini gösterir.
Sonuç olarak, “hüküm” kelimesi, kökeni Arapçaya dayanan ve tarihsel olarak derin bir geçmişe sahip bir terimdir. Günümüzde çeşitli alanlarda farklı anlamlarla kullanılan bu kelime, dilimizin zenginliğini ve kültürel etkileşimleri yansıtan önemli bir örnektir.
—
Sources:
[1]: https://www.etimolojiturkce.com/kelime/h%C3%BCk%C3%BCm/?utm_source=chatgpt.com “Hüküm Kelime Kökeni, Kelimesinin Anlamı – Etimoloji”
[2]: https://islamansiklopedisi.org.tr/hukum?utm_source=chatgpt.com “HÜKÜM – TDV İslâm Ansiklopedisi”